Free Download Makalah Fi'il Shahih dan Fi'il Mu'tal

 

FI’IL SHAHIH DAN FI’IL MU’TAL

 

A.  Pendahuluan

Bahasa arab merupakan bahasa yang mempunyai struktur bahasa yang sangat teratur. Dimulai dari gender, jumlah pelaku, dan waktu dilakukan suatu perbuatan / pekerjaan mempunyai aturan-aturan sendiri yang terstruktur. Dalam bahasa arab, kata dibagi menjadi tiga jenis : isim (nomina), fi’il (verba), harf (partikel).

Isim adalah kata yang menunjukkan pada unsur manusia, hewan, tumbuhan, benda mati, tempat, waktu, sifat atau makna yang bebas dari waktu (Ni’mah, 1998 : 17).

Fi’il adalah kelas kata yang berfungsi sebagai kata kerja atau predikat. Sebagian besar, fi’il mewakili unsur semantis perbuatan atau proses. Fi’il dibagi menjadi tiga:

1.    Fi’il Madhi (kata kerja lampau)

2.    Fi’il Mudhari’ (kata kerja sedang / akan terjadi)

3.    Fi’il Amr (kata kerja perintah)

Dilihat dari sudut pandang huruf-huruf penyusunnya, fi’il dibagi menjadi dua :

1.    Fi’il Shahih

2.    Fi’il Mu’tal

Dalam pembahasan ini, penulis akan membahas tentang Fi’il Shahih dan Fi’il mu’tal.

B.  Pembahasan

1.    Fi’il Shahih / الفعل الصحيح

الفعل الصحيح هو ما خلت حروفه الأصلية من حروف العلة

Fi’il shahih adalah fi’il yang terdiri dari huruf-huruf asli dan tidak terdapat huruf ‘illah. (Ni’mah, 1998:63)

Contoh : كَتَبَ يدرسُ

ما كانت أحرفه الأصليةُ أحرفًا صحيحة

Fi’il shahih adalah fi’il yang terdiri dari huruf-huruf asli. (Al-Ghulayaini, 2013:36)

Contoh : كتب و كاتبَ

Fu’ad Ni’mah membagi fi’il shahih menjadi tiga jenis, yaitu : Mahmuz, mudha’af tsulatsi, dan salim.

a.    Mahmuz/ المهموز

وهو ما كان أحد حروفه الأصلية همزة

Fi’il shahih mahmuz adalah fi’il yang huruf pertamanya harus asli berupa hamzah.

Contoh : أخد سأل قرأ

b.    Mudha’af Tsulatsi /المضعف الثلاثي

و هو ما كان ثانيه و ثالثه من جنس واحد
Fi’il Shahih Mudha’af Tsulatsi adalah fi’il yang huruf kedua dan ketiganya sama.
Contoh :
شدَّ ردَّ هزَّ

c.    Salim / السالم

و هو ما سلمت حروفه الصلية من الهمزة و التضعيف
Fi’il Shahih Salim adalah fi’il yang terdiri dari huruf asli dan tidak terdiri dari hamzah dan syaddah.
Contoh :
فتح كتب فهم

2.    Fi’il Mu’tal / الفعل المعتل

الفعل المعتل هو ما كان في حروفه الأصلية حرف أو اثنان من حروف العلة

Fi’il Mu’tal adalah fi’il yang didalamnya terdapat satu atau dua huruf ‘illah (Ni’mah, 1998:64)

الفعلُ المعتلُّ : ما كان أحد أحرفهِ الأصليةِ أحد حرف علّة

Fi’il mu’tal adalah fi’il yang salah satu dari huruf aslinya adalah huruf ‘illah (Al-Ghulayaini, 2013:36)

Fu’ad Ni’mah membagi fi’il mu’tal menjadi tiga jenis, yaitu : Mitsal, Ajwaf, dan Naqish.

a.    Mitsal / المثال
و هو مل كان أول حروفه الأصلية حرف علة
Fi’il Mu’tal Mitsal adalah fi’il yang huruf pertamanya berupa huruf ‘illah.
Contoh :
وجد- يئس

b.    Ajwaf / الأجوف
و هو ما كان ثاني حروفه الأصلية حروف علة
Fi’il Mu’tal Ajwaf adalah fi’il yang huruf kedua-nya berupa huruf ‘illah.
Contoh :
قال طاب

c.    Naqish / الناقص
و هو ما كان آخر حروفه الأصلية حرف علة
Fi’il Mu’tal Naqish adalah fi’il yang huruf terakhirnya berupa huruf ‘illah.
Contoh :
دنا رمي لقي

Sedangkan Al-Ghulayaini menambahkan satu jenis dari fi’il mu’tal, yaitu Lafif .

ما كان فيه حرفان من أحرف العلة أصليان

Adalah fi’il yang didalamnya terdapat dua huruf ‘illah dan huruf ashliyyah. Lafif dibagi menjadi dua jenis :

a.    Lafif Maqrun / الفيف المقرون
ما كان حرفا العلةِ فيه مجتمعينِ
Lafif Maqrun adalah fi’il yang terdapat huruf ‘illah secara berdampingan ( di ‘ain fi’il dan lam fi’il)
Contoh :
طوى وقى

b.    Lafif Mafruq / اللفيف المفروق
ما كان حرفا العلة مُفتريقينِ
Lafif Mafruq adalah fi’il yang terdapa huruf ‘illah secara terpisah ( di fa’ fi’il dan lam fi’il).
Contoh :
وفَى وقَى

Contoh Tashrif dari fi’il mu’tal :
Tashrif dari fi’il mu’tal mitsal yang berupa huruf wawu /
الواو
الأمر المضارع الماض الضمائر
يَوْضُؤُ وَضُؤَ هو
يَوْضُؤَانِ وَضُؤَا هما
يَوْضُؤُوْنَ وَضُؤُوا هم
تَوْضُؤُ وَضُؤَتْ هي
تَوْضُؤَانِ وَضُؤَتَا هما
يَوْضُؤُونَ وَضُؤْن هنّ
اُوضضُؤْ تَوضُؤُ وَضُؤْتَ أنتَ
اُوضُؤَا تَوضُؤَانِ وَضُؤْتُمَا أنتما
اُوضُؤُوا تَوْضُؤُونَ وَضُؤْتُمْ أنتم
اُضُئِي تَوضُئِينَ وَضُؤْتِ أنتِ
اُضُؤَا تَوضُؤَانِ وَضُؤْتُمَا أنتما
اُضُؤْنَ تَوضُؤنَ وَضُؤْتُنَّ أنتنّ
أَوضُؤُ وَضُؤْتُ أنا
نَوضُؤُ وَضُؤْنَ نحن

Contoh tashrif dari fi’il mu’tal ajwaf yang berupa haruf alif / الأليف
الأمر المضارع الماض الضمائر
يَصُوغُ صَاغَ هو
يَصُوغَانِ صَاغَا هما
يَصُوغُونَ صَاغُوا هم
تَصُوغُ صَاغَتْ هي
تُصُوغَانِ صَاغَتَا هما
يَصُغْنَ صُغنَ هنّ
صُغْ تَصُوغُ صُغْتَ أنتَ
صُوغَا تَصُوغُ صُغْتُمَا أنتما
صُوغُوا تَصُوغُونَ صُغْتُمْ أنتم
صُوغِي تَصُوغِينَ صُغْتِ أنتِ
صُوغَا تَصُوغَانِ صُغْتُمَا أنتما
صُغْنَ تَصُغْنَ صُغْتُنَّ أنتنّ
أصُوغُ صُغْتُ أنا
نَصُوغُ صُغْنَ نحن

Contoh tashrif dari fi’il mu’tal naqish yang berupa huruf alif / الأليف
الأمر المضارع الماض الضمائر
يَغْزُو غَزَا هو
يَغْزُوَانِ غَزَوَا هما
يَغْزُونَ غَزَوا هم
تَغْزُو غَزَتْ هي
تَغْزُوَانِ غَزَتَا هما
يَغْزُونَ غَزَونَ هنّ
اُغْزُ تَغْزُو غَزَوتَ أنتَ
اُغْزُوَا تَغْزُوَانِ غَزَوتُمَا أنتما
اُغْزُوا تَغْزُونَ غَزَوتُمْ أنتم
اُغْزِي تَغْزِينَ غَزَوتِ أنتِ
اُغْزُوَا تَغْزُوَانِ غَزَوْتُمَا أنتما
اُغْزُونَ تَغْزُونَ غَزَوتُنَّ أنتنّ
أَغْزُو غَزَوتُ أن
نَغْزُو غَزَونَا نحن

C.  Kesimpulan

Fi’il jika ditinjau dari huruf-huruf penyusunnya di bagi menjadi dua, yaitu fi’il shahih dan fi’il mu’tal. Secara umum, fi’il shahih adalah fi’il yang huruf penyusunnya berupa huruf asli dan tidak terdapat huruf ‘illah. Dan fi’il mu’tal adalah fi’il yang huruf penyusunnya terdapat huruf ‘illah. Jadi, pokok dari pembagian kedua fi’il tersebut terletak pada ada atau tidaknya huruf ‘illah.

Pada fi’il shahih, dibagi menjadi tiga jenis :

1.    Huruf pertamanya huruf asli yang berupa hamzah ( Mahmuz )

2.    Huruf kedua dan ketiganya sama ( Mudha’af)

3.    Terdiri dari huruf asli dan tidak terdapat hamzah dan syadda ( Salim)

Pada fi’il mu’tal, huruf “illahnya terletak pada 3 tempat

1.    Huruf ‘illah yang terletak pada huruf pertama ( Mitsal)

2.    Huruf ‘illah yang terletak pada huruf kedua (Ajwaf)

3.    Huruf ‘illah yang terletak pada huruf terakhir (Naqish)

Dan juga pada fi’il mu’tal lafif, huruf ‘illahnya terletak pada 2 tempat :

a.             Huruf ‘illah yang terletak secara berdampingan, yakni pada ‘ain fi’il dan lam fi’il ( Lafif Maqrun)

b.            Huruf ‘illahnya terletak secara terpisah, yakni pada fa’ fi’il dan lam fi’il (Lafif Mafruq)

 

اسم الالة

اسم مكان وزمان

فعل نهي

فعل أمر

اسم المفعول

اسم الفاعل

مصدر

فعل مضارع

فعل ماض

مِفْعَلٌ

مَفْعَلٌ

لاَتَفْعُلْ

اُفْعُلْ

مَفْعُوْل

فَاعِل

فَعْلاً

يَفْعُلُ

فَعَلَ

مِنْصَرٌ

مَنْصَرٌ

لاَتَنْصُرْ

اُنْصُرْ

مَنْصُوْرٌ

نَاصِرٌ

نَصْرًا

يَنْصُرُ

نَصَرَ

Alat…

Waktu…/tempat

Jangan…

….lah

Yang di…

Yang../pe

….an

Sedang/akan

Telah..

 

No

Dhomir

Fi’il Madhi

Fi’il Mudhari

Fi’il Amr

1

هُوَ

خَرَجَ

يَخْرُجُ

2

هُمَا

خَرَجَا

يَخْرُجَانِ

3

هُمْ

خَرَجُوا

يَخْرُجُوْنَ

4

هِيَ

خَرَجَتْ

تَخْرُجُ

5

هُمَا

خَرَجَتَا

تَخْرُجَانِ

6

هُنَّ

خَرَجْنَ

يَخْرُجْنَ

7

أَنْتَ

خَرَجْتَ

تَخْرُجُ

اُخْرُجْ

8

أَنْتُمَا

خَرَجْتُمَا

تَخْرُجَانِ

اُخْرُجَا

9

أَنْتُمْ

خَرَجْتُمْ

تَخْرُجُوْنَ

اُخْرُجُوا

10

أَنْتِ

خَرَجْتِ

تَخْرُجِيْنَ

اُخْرُجِي

11

أَنْتُمَا

خَرَجْتُمَا

تَخْرُجَانِ

اُخْرُجَا

12

أَنْتُنَّ

خَرَجْتُنَّ

تَخْرُجْنَ

اُخْرُجْنَ

13

أنَا

خَرَجْتُ

أَخْرُجُ

14

نَحْنُ

خَرَجْنَا

نَخْرُجُ

 

 

 

 

 

 

 

 

DAFTAR PUSTAKA

 

Al-Ghulayaini, Mushthafa. 2013. Jami’ud Durus Al-‘Arabiyyah. Kairo  Al-Maktabah At-Taufiqiyyah.

Ni’mah, Fuad. 1998. Mulakhkhash Qawa’idul Lughah Al-‘Arabiyyah. Beirut : Darul Tsaqafah Al-Islamiyyah.

 

Komentar

Postingan populer dari blog ini

MAKALAH BAHASA ARAB SIFAT DAN MAUSUF

rpp kelas VIII SEMESTER 2 MENERAPKAN HUKUM BACAAN MAD DAN WAQAF

RESUME MAKALAH BAHASA ARAB ISIM JAMID DAN MUSYTAQ