Free Download Makalah Fi'il Shahih dan Fi'il Mu'tal
FI’IL SHAHIH
DAN FI’IL MU’TAL
A.
Pendahuluan
Bahasa arab merupakan bahasa yang
mempunyai struktur bahasa yang sangat teratur. Dimulai dari gender, jumlah
pelaku, dan waktu dilakukan suatu perbuatan / pekerjaan mempunyai aturan-aturan
sendiri yang terstruktur. Dalam bahasa arab, kata dibagi menjadi tiga jenis :
isim (nomina), fi’il (verba), harf (partikel).
Isim adalah kata yang menunjukkan pada
unsur manusia, hewan, tumbuhan, benda mati, tempat, waktu, sifat atau makna
yang bebas dari waktu (Ni’mah, 1998 : 17).
Fi’il adalah kelas kata yang berfungsi
sebagai kata kerja atau predikat. Sebagian besar, fi’il mewakili unsur semantis
perbuatan atau proses. Fi’il dibagi menjadi tiga:
1. Fi’il
Madhi (kata kerja lampau)
2. Fi’il
Mudhari’ (kata kerja sedang / akan terjadi)
3. Fi’il
Amr (kata kerja perintah)
Dilihat dari sudut pandang huruf-huruf
penyusunnya, fi’il dibagi menjadi dua :
1. Fi’il
Shahih
2. Fi’il
Mu’tal
Dalam pembahasan ini, penulis akan
membahas tentang Fi’il Shahih dan Fi’il mu’tal.
B.
Pembahasan
1. Fi’il
Shahih / الفعل الصحيح
الفعل الصحيح هو ما خلت حروفه
الأصلية من حروف العلة
Fi’il shahih adalah fi’il yang terdiri
dari huruf-huruf asli dan tidak terdapat huruf ‘illah. (Ni’mah, 1998:63)
Contoh : كَتَبَ – يدرسُ
ما كانت أحرفه الأصليةُ أحرفًا صحيحة
Fi’il shahih adalah fi’il yang terdiri dari huruf-huruf
asli. (Al-Ghulayaini, 2013:36)
Contoh : كتب و كاتبَ
Fu’ad Ni’mah membagi fi’il shahih menjadi tiga jenis,
yaitu : Mahmuz, mudha’af tsulatsi, dan salim.
a. Mahmuz/
المهموز
وهو ما كان أحد
حروفه الأصلية همزة
Fi’il shahih mahmuz adalah
fi’il yang huruf pertamanya harus asli berupa hamzah.
Contoh : أخد – سأل – قرأ
b. Mudha’af
Tsulatsi /المضعف الثلاثي
و هو ما كان ثانيه و
ثالثه من جنس واحد
Fi’il Shahih Mudha’af Tsulatsi adalah fi’il yang huruf kedua dan ketiganya
sama.
Contoh :شدَّ
–
ردَّ – هزَّ
c. Salim
/ السالم
و هو ما سلمت حروفه
الصلية من الهمزة و التضعيف
Fi’il Shahih Salim adalah fi’il yang terdiri dari huruf asli dan tidak terdiri
dari hamzah dan syaddah.
Contoh : فتح –
كتب – فهم
2. Fi’il
Mu’tal / الفعل المعتل
الفعل المعتل هو ما كان في حروفه
الأصلية حرف أو اثنان من حروف العلة
Fi’il Mu’tal adalah fi’il yang didalamnya terdapat satu
atau dua huruf ‘illah (Ni’mah, 1998:64)
الفعلُ المعتلُّ : ما كان أحد أحرفهِ الأصليةِ أحد حرف
علّة
Fi’il mu’tal adalah fi’il yang salah satu dari huruf
aslinya adalah huruf ‘illah (Al-Ghulayaini, 2013:36)
Fu’ad Ni’mah membagi fi’il mu’tal menjadi tiga jenis, yaitu
: Mitsal, Ajwaf, dan Naqish.
a. Mitsal
/ المثال
و هو
مل كان أول حروفه الأصلية حرف علة
Fi’il Mu’tal Mitsal adalah fi’il yang huruf pertamanya berupa huruf ‘illah.
Contoh : وجد-
يئس
b. Ajwaf
/ الأجوف
و هو
ما كان ثاني حروفه الأصلية حروف علة
Fi’il Mu’tal Ajwaf adalah fi’il yang huruf kedua-nya berupa huruf ‘illah.
Contoh : قال –
طاب
c. Naqish
/ الناقص
و هو
ما كان آخر حروفه الأصلية حرف علة
Fi’il Mu’tal Naqish adalah fi’il yang huruf terakhirnya berupa huruf ‘illah.
Contoh : دنا –
رمي – لقي
Sedangkan Al-Ghulayaini menambahkan satu jenis dari fi’il
mu’tal, yaitu Lafif .
ما كان فيه حرفان من أحرف العلة أصليان
Adalah fi’il yang didalamnya terdapat dua huruf ‘illah
dan huruf ashliyyah. Lafif dibagi menjadi dua jenis :
a. Lafif
Maqrun / الفيف المقرون
ما كان
حرفا العلةِ فيه مجتمعينِ
Lafif Maqrun adalah fi’il yang terdapat huruf ‘illah secara berdampingan ( di
‘ain fi’il dan lam fi’il)
Contoh : طوى –
وقى
b. Lafif
Mafruq / اللفيف المفروق
ما كان
حرفا العلة مُفتريقينِ
Lafif Mafruq adalah fi’il yang terdapa huruf ‘illah secara terpisah ( di fa’
fi’il dan lam fi’il).
Contoh : وفَى –
وقَى
Contoh Tashrif dari fi’il mu’tal :
Tashrif dari fi’il mu’tal mitsal yang berupa huruf wawu / الواو
الأمر المضارع الماض الضمائر
يَوْضُؤُ وَضُؤَ هو
يَوْضُؤَانِ وَضُؤَا هما
يَوْضُؤُوْنَ وَضُؤُوا هم
تَوْضُؤُ وَضُؤَتْ هي
تَوْضُؤَانِ وَضُؤَتَا هما
يَوْضُؤُونَ وَضُؤْن هنّ
اُوضضُؤْ تَوضُؤُ وَضُؤْتَ أنتَ
اُوضُؤَا تَوضُؤَانِ وَضُؤْتُمَا أنتما
اُوضُؤُوا تَوْضُؤُونَ وَضُؤْتُمْ أنتم
اُضُئِي تَوضُئِينَ وَضُؤْتِ أنتِ
اُضُؤَا تَوضُؤَانِ وَضُؤْتُمَا أنتما
اُضُؤْنَ تَوضُؤنَ وَضُؤْتُنَّ أنتنّ
أَوضُؤُ وَضُؤْتُ أنا
نَوضُؤُ وَضُؤْنَ نحن
Contoh tashrif dari fi’il mu’tal ajwaf yang berupa haruf
alif / الأليف
الأمر المضارع الماض الضمائر
يَصُوغُ صَاغَ هو
يَصُوغَانِ صَاغَا هما
يَصُوغُونَ صَاغُوا هم
تَصُوغُ صَاغَتْ هي
تُصُوغَانِ صَاغَتَا هما
يَصُغْنَ صُغنَ هنّ
صُغْ تَصُوغُ صُغْتَ أنتَ
صُوغَا تَصُوغُ صُغْتُمَا أنتما
صُوغُوا تَصُوغُونَ صُغْتُمْ أنتم
صُوغِي تَصُوغِينَ صُغْتِ أنتِ
صُوغَا تَصُوغَانِ صُغْتُمَا أنتما
صُغْنَ تَصُغْنَ صُغْتُنَّ أنتنّ
أصُوغُ صُغْتُ أنا
نَصُوغُ صُغْنَ نحن
Contoh tashrif dari fi’il mu’tal naqish yang berupa huruf
alif / الأليف
الأمر المضارع الماض الضمائر
يَغْزُو غَزَا هو
يَغْزُوَانِ غَزَوَا هما
يَغْزُونَ غَزَوا هم
تَغْزُو غَزَتْ هي
تَغْزُوَانِ غَزَتَا هما
يَغْزُونَ غَزَونَ هنّ
اُغْزُ تَغْزُو غَزَوتَ أنتَ
اُغْزُوَا تَغْزُوَانِ غَزَوتُمَا أنتما
اُغْزُوا تَغْزُونَ غَزَوتُمْ أنتم
اُغْزِي تَغْزِينَ غَزَوتِ أنتِ
اُغْزُوَا تَغْزُوَانِ غَزَوْتُمَا أنتما
اُغْزُونَ تَغْزُونَ غَزَوتُنَّ أنتنّ
أَغْزُو غَزَوتُ أن
نَغْزُو غَزَونَا نحن
C.
Kesimpulan
Fi’il jika ditinjau dari huruf-huruf
penyusunnya di bagi menjadi dua, yaitu fi’il shahih dan fi’il mu’tal. Secara
umum, fi’il shahih adalah fi’il yang huruf penyusunnya berupa huruf asli dan
tidak terdapat huruf ‘illah. Dan fi’il mu’tal adalah fi’il yang huruf
penyusunnya terdapat huruf ‘illah. Jadi, pokok dari pembagian kedua fi’il
tersebut terletak pada ada atau tidaknya huruf ‘illah.
Pada fi’il shahih, dibagi menjadi tiga
jenis :
1. Huruf
pertamanya huruf asli yang berupa hamzah ( Mahmuz )
2. Huruf
kedua dan ketiganya sama ( Mudha’af)
3. Terdiri
dari huruf asli dan tidak terdapat hamzah dan syadda ( Salim)
Pada fi’il mu’tal, huruf “illahnya
terletak pada 3 tempat
1. Huruf
‘illah yang terletak pada huruf pertama ( Mitsal)
2. Huruf
‘illah yang terletak pada huruf kedua (Ajwaf)
3. Huruf
‘illah yang terletak pada huruf terakhir (Naqish)
Dan juga pada fi’il mu’tal lafif, huruf ‘illahnya
terletak pada 2 tempat :
a.
Huruf ‘illah yang terletak secara
berdampingan, yakni pada ‘ain fi’il dan lam fi’il ( Lafif Maqrun)
b.
Huruf ‘illahnya terletak secara
terpisah, yakni pada fa’ fi’il dan lam fi’il (Lafif Mafruq)
|
اسم الالة |
اسم مكان وزمان |
فعل نهي |
فعل أمر |
اسم المفعول |
اسم الفاعل |
مصدر |
فعل مضارع |
فعل ماض |
|
مِفْعَلٌ |
مَفْعَلٌ |
لاَتَفْعُلْ |
اُفْعُلْ |
مَفْعُوْل |
فَاعِل |
فَعْلاً |
يَفْعُلُ |
فَعَلَ |
|
مِنْصَرٌ |
مَنْصَرٌ |
لاَتَنْصُرْ |
اُنْصُرْ |
مَنْصُوْرٌ |
نَاصِرٌ |
نَصْرًا |
يَنْصُرُ |
نَصَرَ |
|
Alat… |
Waktu…/tempat |
Jangan… |
….lah |
Yang di… |
Yang../pe |
….an |
Sedang/akan |
Telah.. |
|
No |
Dhomir |
Fi’il Madhi |
Fi’il Mudhari |
Fi’il Amr |
|
1 |
هُوَ |
خَرَجَ |
يَخْرُجُ |
|
|
2 |
هُمَا |
خَرَجَا |
يَخْرُجَانِ |
|
|
3 |
هُمْ |
خَرَجُوا |
يَخْرُجُوْنَ |
|
|
4 |
هِيَ |
خَرَجَتْ |
تَخْرُجُ |
|
|
5 |
هُمَا |
خَرَجَتَا |
تَخْرُجَانِ |
|
|
6 |
هُنَّ |
خَرَجْنَ |
يَخْرُجْنَ |
|
|
7 |
أَنْتَ |
خَرَجْتَ |
تَخْرُجُ |
اُخْرُجْ |
|
8 |
أَنْتُمَا |
خَرَجْتُمَا |
تَخْرُجَانِ |
اُخْرُجَا |
|
9 |
أَنْتُمْ |
خَرَجْتُمْ |
تَخْرُجُوْنَ |
اُخْرُجُوا |
|
10 |
أَنْتِ |
خَرَجْتِ |
تَخْرُجِيْنَ |
اُخْرُجِي |
|
11 |
أَنْتُمَا |
خَرَجْتُمَا |
تَخْرُجَانِ |
اُخْرُجَا |
|
12 |
أَنْتُنَّ |
خَرَجْتُنَّ |
تَخْرُجْنَ |
اُخْرُجْنَ |
|
13 |
أنَا |
خَرَجْتُ |
أَخْرُجُ |
|
|
14 |
نَحْنُ |
خَرَجْنَا |
نَخْرُجُ |
DAFTAR
PUSTAKA
Al-Ghulayaini, Mushthafa. 2013. Jami’ud Durus Al-‘Arabiyyah. Kairo Al-Maktabah At-Taufiqiyyah.
Ni’mah, Fuad. 1998. Mulakhkhash Qawa’idul Lughah Al-‘Arabiyyah. Beirut :
Darul Tsaqafah Al-Islamiyyah.
Komentar
Posting Komentar